อีกวิธีในการ Save TCDC

คัดสรรดีมาก
มกราคม ๒๕๕๑

-----» กรณีทีซีดีซีละเมิดสิทธิ์การใช้ฟอนต์ภาษาไทย ทัศนะ ของ คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ ข้อความในจดหมายชี้แจงนี้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกรณีการยุบหรือควบรวมทีซีดีซี กรุณาใช้วุฒิภาวะผนวกกับวิจารณญาณในการอ่าน และโปรดแยกแยะประเด็นบุคคลและองค์กรออกจากกัน บทความนี้ถูกเขียนขึ้นโดยต้องการชี้แจงให้ทราบถึงสิ่งไม่ถูกต้องที่เกิดขึ้น ในรูปแบบที่กระชับตรงประเด็น เพื่อเป็นบันทึกช่วยจำ

เนื่องจากกรณีพิพาทนี้ได้เกิดขึ้นมาระยะเวลาร่วมห้าเดือนแล้ว แต่ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมในกรอบเวลาที่สมควร ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความไม่จริงใจและจริงจังในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ทาง คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ เห็นว่าสมควรแก่เวลาแล้วที่จะนำกรณีนี้ออกจากการตกลงเป็นการภายใน เพื่อให้สาธารณะทราบถึงสิ่งที่เกิดขึ้น

• ต้นเหตุของเรื่อง
คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ ได้รับแจ้งเกี่ยวกับการละเมิดใช้ฟอนต์ ‘ทัศนะ’ โดยได้มีการพบหลักฐานการนำไปใช้ในสื่อสิ่งพิมพ์ของทีซีดีซี จึงได้มีการทำอีเมลล์ ผนวกกับการติดต่อทางโทรศัพท์แจ้งไปยังทีซีดีซี จนสืบความได้ว่าผู้ที่รับผิดชอบคือ คุณพจน์ (ขอสงวนนามสกุล) เจ้าหน้าที่ของทีซีดีซี ในตำแหน่งอาร์ตไดเร็คเตอร์ ฝ่ายสื่อสารการตลาดและประชาสัมพันธ์ซึ่งต่อมาได้ทราบว่าเป็นผู้เดียวกันกับผู้ที่ทำการละเมิดสิทธิ์นำไฟล์ฟอนต์มาทำซ้ำและใช้ในงานออกแบบ

• ก๊อปปี้ของฟอนต์ทัศนะมาจากไหน
จากการสอบถามจึงได้รับทราบว่า เป็นการนำมาจากไฟล์งานที่ทางทีซีดีซีว่าจ้างบริษัทออกแบบภายนอกเพื่อการออกแบบสิ่งพิมพ์ต่างๆขององค์กรแห่งนี้ โดยมีการทำสำเนาไฟล์ออกมาจากซีดีอาร์ตเวิร์คที่ทางบริษัทออกแบบนี้ส่งมอบ จากการตรวจสอบบริษัทดังกล่าวได้ซื้อสิทธิ์การใช้ฟอนต์ทัศนะอย่างถูกต้องและมีสิทธิ์อย่างเต็มที่ในการใช้ฟอนต์นี้เพื่อการออกแบบในงานใดก็ได้ ประเด็นจึงอยู่ที่การลักลอบนำฟอนต์ที่มากับส่งมอบงานไปทำซ้ำและใช้ในงานออกแบบอื่นๆของทีซีดีซีเอง

คุณพจน์ได้อ้างว่าไม่ทราบถึงเรื่องสิทธิ์ในการใช้ฟอนต์ดังกล่าว ทาง คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ สืบทราบมาว่า ได้มีการเตือนเป็นการภายในจากบุคคลที่หวังดีภายในทีซีดีซีเองเรื่องการนำฟอนต์ทัศนะไปใช้โดยไม่ได้มีการซื้อสิทธื์ ดังนั้นคุณนันทิพร พุทธรัตน์ ในฐานะผู้ดูแลเรื่องการจำหน่ายสิทธิ์ของฟอนต์ในการดูแลของ บริษัท คัดสรรดีมาก จำกัด ได้แจ้งและชี้แจงให้ทราบถึงการละเมิดดังกล่าว พร้อมกับการเริ่มประสานงานกับทีซีดีซี ผ่านคุณพจน์ เพื่อทำเรื่องที่เกิดขึ้นให้ถูกต้อง

• แต่ปัญหาไม่จบ
นอกจากจะใช้เวลาในการสื่อสาร และตอบกลับเป็นเวลานานเป็นพิเศษแล้ว ยังไม่มีบทสรุปที่น่าพอใจ การประสานงานเพื่อยุติปัญหาที่เกิดขึ้นเริ่มขึ้นในช่วงประมาณเดือนกันยายน ๒๕๕๐ ก่อนหน้าเทศกาลบางกอกดีไซน์เฟสติเวล ไม่ปรากฏความคืบหน้าใดๆ จนกระทั้งประมาณสิ้นเดือนกันยายน คุณนันทิพรจึงได้นำเรื่องนี้แจ้งกับคุณอนุทิน วงศ์สรรคกร จากนั้นคุณอนุทินจึงได้ส่งอีเมลล์เป็นบันทึกความเข้าใจสั้นๆ ถึงคุณพจน์เพื่อขอความร่วมมือในการประสานงานกับคุณนันทิพร เรื่องจึงได้รับความร่วมมือ ทำให้คืบหน้ามาบ้างเล็กน้อย

• คนกลาง การไกล่เกลี่ย และ ข้อตกลง
หลังจากได้รับอีเมลล์จากคุณอนุทินเพื่อขอความร่วมมือ ทางทีซีดีซีโดยคุณพจน์เอง ได้ทำการติดต่อเพื่อรบกวนผู้ใหญ่ที่คุณอนุทินนับถือ เพื่อขอความช่วยเหลือในการเป็นคนกลางช่วยเจรจา คุณอนุทินได้เรียนย้ำให้ทราบว่า คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ เพียงแค่ต้องการความร่วมมืออย่างราบรื่นจากทางทีซีดีซีและไม่มีเหตุผลใดที่คุณพจน์จะไม่เจรจากับคุณนันทิพรด้วยตนเอง เพราะทุกอย่างสามารถแก้ไขได้โดยเริ่มจากการพูดคุย อีกทั้งคุณอนุทินยังได้แสดงความเสียใจที่คุณพจน์ดึงบุคคลอื่นเข้ามาเกี่ยวข้องโดยไม่จำเป็น

หลังจากนั้นคุณพจน์จึงได้โทรศัพท์ตรงเข้าหาคุณอนุทินเพื่อพูดคุยถึงเรื่องนี้ คุณอนุทินได้บอกกับคุณพจน์ว่ากรุณาให้ความร่วมมือกับคุณนันทิพร และติดต่อคุณนันทิพรโดยตรงเนื่องจากเป็นผู้ดูแลเรื่องนี้

คุณพจน์ได้อ้างว่าทำไปด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ และไม่ทราบว่าจะต้องแก้ไขอย่างไร ทางทีซีดีซีได้แจ้งว่าเนื่องจากเป็นการบริหารระบบราชการ ไม่สามารถเบิกจ่ายย้อนหลังได้ จึงไม่มีงบที่จะนำมาจ่ายเป็นค่าสิทธ์ในการใช้ย้อนหลัง ประกอบกับเรื่องที่เกิดขึ้นนั้นเกิดจากคุณพจน์เอง จึงเกรงว่าอาจจะต้องนำเงินค่าจ้างส่วนตัวให้ทีซีดีซีหักจ่าย

จากปัญหาการเบิกจ่ายและความเห็นใจเรื่องหักเงินเบี้ยเลี้ยงส่วนตัวเพื่อนำมาจ่ายเป็นค่าสิทธื์ในการใช้ฟอนต์ คุณนันทิพรผ่าทางตันโดยเสนอทางออกให้กับกรณีนี้ โดยการแลกเปลี่ยนกับสมาชิกภาพของทีซีดีซีในมูลค่าเดียวกัน เพื่อเป็นการยุติปัญหา (ทั้งๆที่ส่วนหนึ่งของพนักงานของคัดสรรดีมากเป็นสมาชิกของทีซีดีซีอยู่แล้ว) เนื่องจากเห็นว่าเป็นวิธีที่น่าจะดีที่สุดกับคุณพจน์เอง ทั้งสองฝ่ายเห็นด้วยกับวิธีดังกล่าว

• แต่ปัญหาที่ควรจะจบก็ไม่เป็นไปตามนั้น
ทุกอย่างเหมือนจะเป็นไปได้ด้วยดี ถึงแม้การตอบกลับและการสื่อสารกับทางทีซีดีซียังคงเป็นไปด้วยความล่าช้าอย่างเช่นที่ผ่านมา จนจะผ่านเดือนตุลาคมตลอดทั้งเดือน โดยไม่มีวี่แววของการจัดการเรื่องสมาชิกภาพอย่างเป็นรูปธรรม

จนกระทั่งวันที่ ๓๐ ตุลาคม ๒๕๕๐ คุณนันทิพรจึงได้บรรลุข้อตกลง และได้รับอีเมลล์จากคุณพจน์เพื่อทำการลงทะเบียนออนไลน์ด้วยตนเอง ทั้งๆที่คุณนันทิพรได้ให้รายละเอียดของบัตรทุกใบที่จะทำการออกเพื่อชดเชยมูลค่าที่ตกลงกันไปก่อนหน้านี้ แต่สุดท้ายก็ต้องจัดการกรอกรายละเอียดทุกอย่างด้วยตนเอง และแล้วเรื่องก็เงียบหายไปเช่นเคย

ร่วมสองสัปดาห์หลังจากนั้น วันที่ ๑๓ พฤศจิกายน คุณนันทิพรได้รับอีเมลล์จากคุณพจน์ อ้างถึงเรื่องการยุบรวมทีซีดีซีทำให้ไม่สามารถออกสมาชิกภาพให้ได้ ทางทีซีดีซีต้องการให้ทำจดหมายชี้แจงเเหตุผลในขอสมาชิกภาพ คุณนันทิพรเห็นว่าเป็นการย้อนศร จึงได้แจ้งถามกลับไปว่า เหตุใดที่ต้องทำการชี้แจงซ้ำอีก เพราะตลอดเวลาที่ผ่านมาเราได้ชี้แจงทุกอย่างอย่างละเอียดแล้ว ยังไม่นับการสื่อสารและต่อรองอีกนับครั้งไม่ถ้วน เหลือเพียงการทำเรื่องออกสมาชิกภาพให้เรียบร้อยเท่านั้น ซึ่งน่าจะให้ความร่วมมือในการเร่งรัดการออกสมาชิกภาพเสียด้วยซ้ำ จะมีเหตุผลอีกหรือที่จะต้องร่างหนังสือฉบับแล้วฉบับเล่าเพื่อที่บอกให้ทราบถึงความผิด ทั้งๆที่เนื้อความในเอกสารทุกฉบับได้แจงเหตุที่เกิดขึ้น บวกกับการชี้ตัวไปยังผู้ที่กระทำผิดอยู่อย่างชัดเจน

คุณนันทิพรจึงได้ส่งอีเมลล์ขอความร่วมมือครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ ๒๙ พฤศจิกายน เพื่อแจ้งว่าทางบริษัทคัดสรรดีมากต้องการให้เรื่องนี้ไม่ถูกเตะถ่วงออกไปอีก ในเวลาที่ผ่านมา คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ ไม่สามารถรับรู้ได้ถึงความจริงใจในการแก้ไขปัญหา คุณนันทิพรจึงได้แจ้งในจดหมายขอร้องให้คุณพจน์แสดงความรับผิดชอบต่อเรื่องนี้โดยการยอมรับต่อผู้บังคับบัญชาของตนเองเพื่อแก้ไขเรื่องนี้ด้วยวิธีอื่น หลังจากนั้นก็ไม่มีการสื่อสารจากทางคุณพจน์อีกเลยจนกระทั้งปัจจุบัน


ภาคผนวก:

คุณอนุทินพูดให้ได้คิด
-----» การเป็นอาร์ตไดเร็คเตอร์จริงนั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับชื่อตำแหน่งที่กำกับ หากแต่นักออกแบบคนนั้นต่างหากที่จะทราบตัวเองว่าตนเองเป็นอาร์ไดเร็คเตอร์จริงหรือไม่ การเป็นอาร์ตไดเร็คเตอร์มืออาชีพ อย่างน้อยเรื่องพื้นฐานอย่างเช่นการไม่ลักลอบใช้ฟอนต์ก็ควรต้องมี กล่าวคือ ไม่ได้เป็นนักออกแบบชั่วโมงบินน้อย ฉะนั้นก็ควรที่จะมีบันทึกไว้ในมโนทัศน์บ้าง

ผมไม่เคยเชื่ออยู่แล้วว่าการศึกษาสอนให้คนมีความคิด หากแต่คนที่เข้าใจการศึกษาต่างหาก จึงจะคิดได้ว่าต้องอาศัยการศึกษาเป็นเครื่องมือทำให้ได้คิด

๑) คัดสรรดีมาก/พฤติกรรมการออกแบบ ไม่มีความจำเป็นเลยที่จะต้องใช้สมาชิกภาพฟรีของทีซีดีซี อยากจะย้ำเตือนความจำอีกครั้งว่า ข้อเสนอเรื่องการแลกเปลี่ยนกับมูลค่าของสมาชิกภาพ เป็นการช่วยเหลือรอมชอมต่อตัวบุคคลที่กระทำความผิดด้วยซ้ำด้วยซ้ำ เราให้ความร่วมมือแล้วด้วยความเห็นใจต่อคู่กรณี แต่กลับถูกปฏิบัติเหมือนว่าเราขอให้ยินยอมรับข้อเสนอนี้

๒) หากจะมองว่าปัญหานี้เกิดจากบุคคลภายในองค์กรก็สามารถเข้าใจได้ แต่ทีซีดีซีมีความเหมาะสมหรือไม่ ที่ปล่อยให้บุคคลที่มีพฤติกรรมลักษณะนี้ และมีความไม่เป็นมืออาชีพในวิชาชีพออกแบบเป็นตัวแทนขององค์กรที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการออกแบบ สิ่งนี้ควรได้รับการสอดส่องดูแล

๓) การแสดงความจริงใจในการแก้ไขปัญหามีกรอบเวลาไม่เท่ากันในแต่ละเรื่อง สำหรับเรื่องที่เกิดขึ้น กรอบเวลาห้าเดือนนี้เหมาะสมหรือไม่ที่จะเรียกว่า “มีความจริงใจในการแก้ไขปัญหา”? กลับทำให้ไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าปัญหาได้ทำการปกปิดไม่ให้ถึงผู้บังคับบัญชาหรือไม่? ทีซีดีซียังเยาว์วัยนักในการเป็นองค์กรแต่ก็โชว์ความสามารถได้อย่างโดดเด่น แน่นอนความผิดพลาดย่อมเกิดขึ้นได้ ความสามารถในการแก้ไขสถานการณ์ที่เกิดจากความผิดพลาดต่างหากที่ทำให้องค์กรที่โดดเด่นอยู่ได้ในระยะยาว

ผมตัดสินใจแล้วด้วยว่าจะไม่เอาความกับเรื่องที่เกิดขึ้น ทางเราไม่ได้ต้องการสมาชิกภาพตั้งแต่ต้นของเรื่อง ผมก็หวังใจว่าการลักลอบใช้นั้นได้ยุติลงแล้ว ผมคิดว่าถ้าให้ผมตามต่อไปอย่างไม่ได้รับความร่วมมือ ผมเสียทั้งเวลาและเสียอารมณ์ สู้ให้เรื่องจบลงแบบนี้ แล้วผมสามารถกล่าวถึงกรณีที่เกิดขึ้นได้อย่างเต็มปากยังจะดีเสียกว่า ก็คงต้องฟังผมพูดเรื่องนี้ไปอีกหลายปีเลยหละครับ กว่าผมจะคิดว่ามันเข้าไปอยู่ในสามัญสำนึกของผู้ที่เกี่ยวข้อง

คนอื่นอาจจะพยายาม “Save TCDC” ด้วยรูปแบบต่างกันไป แต่ที่ผมทำอยู่นี้เขาเรียกว่า “Save TCDC from being so Unprofessional” ครับ