➜ คัดสรร ดีมาก กำเนิดขึ้นอย่างเป็นทางการมาแล้ว 8 ปีเต็ม จากชายหนุ่ม 3 คนที่มีแบ็กกราวน์และ มีรสนิยมทางความคิดคล้ายๆ กันคือ อนุทิน วงศ์สรรคกร พงศ์ธร หิรัญพฤกษ์ และอีกคนเป็นนักประชาสัมพันธ์ คือบุรินทร์ เหมทัต เมื่อแง้มดูแฟ้มพอร์ตโฟลิโอหนาปึ้กที่บรรจุรายชื่อลูกค้าระดับบิ๊กยาวเหยียดกว่า 100 ราย เราก็ได้เห็นว่าแบบอักษรที่ถูกคัดสรรมาอย่างดีนั้นปรากฏ ให้เราเห็นบนใบแจ้งค่าบริการมือถือ โทรศัพท์ผ่านทางไกล บทความในนิตยสารหลายหัว หรือแม้แต่บนป้ายห้างค้าปลีก ซึ่งนอกจากจะทำให้บรรยากาศในชีวิตประจำวันของเราตลบอบอวลไปด้วยฟอนต์ร่วมสมัยแล้ว ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ คัดสรร ดีมากก็ส่งกระแสทำให้ Custom Font ถูกปัดฝุ่นและปรับทัศนคติ จนทำให้ดีไซเนอร์และเจ้าของแบรนด์เห็นความสำคัญของฟอนต์ในลักษณะนี้มากขึ้น
“Custom Typeface มีมาตั้งนานแล้ว แต่อยู่ดีๆ ก็หายไปจากบ้านเรา ทำให้ไม่มีใครคิดว่าต้องมี Corporate Typeface จึงใช้ฟอนต์ที่มีอยู่แล้ว ถ้าจะบอกว่าเรา Introduce Custom Typeface ก็คงไม่ถูกนัก เรียกว่า reintroduce Custom Typeface จะเหมาะกว่า ที่เป็นอย่างนั้นก็เพราะว่าเราให้ความรู้กับบริษัทเจ้าใหญ่ๆ ให้เขาเข้าใจว่าเขาสามารถทำให้อัตลักษณ์ขององค์กรเขาไปได้ไกลกว่าที่เป็นอยู่ได้” อนุทิน วงศ์สรรคกร หัวเรือใหญ่อธิบายให้เราฟังอย่างชัดเจนถึงบทบาทของคัดสรร ดีมาก ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และถ้าความเข้าใจของลูกค้าและดีไซเนอร์เพิ่มขึ้นมาแล้ววิธีการทำงานของดีไซเนอร์เปลี่ยนไปอย่างไรบ้างเราสงสัย “พอกราฟิกดีไซเนอร์เห็นฟอนต์หรือวิธีการแก้ปัญหาแบบใหม่ เขาก็จะเริ่มชินกับการรับแบบตัวอักษรใหม่ๆ มากขึ้น และพอเริ่มคุ้น ห หีบ ก็เป็นไปได้หลายแบบมากขึ้น เพราะคนรับได้มากขึ้นแล้ว ทำให้การออกแบบในยุคหลังถูกพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ” เอกลักษณ์ เพียรพนาเวชไทป์ไดเร็กเตอร์กำลังสำคัญของคัดสรร ดีมากที่ครบเครื่องทั้งงานบู๊และบุ๋น เจ้าของฟอนต์ Kiriya (กิริยา) ฟอนต์ Krart (คราส) และเจ้าของรางวัลจากหลายเวทีแบบนับกันจนเมื่อยนิ้วให้ความเห็น
“ผลพลอยได้คือไทป์เฟซมันมีบทบาทกับงานออกแบบมากขึ้น Play better role ดีไซเนอร์ในสมัยนี้เริ่มให้ความสำคัญกับการเลือกฟอนต์เพื่อให้มีสำเนียงที่เหมาะกับเลย์เอาต์มากขึ้น และเมื่อคนเริ่มมองหา คนก็มองมาที่ฟอนต์ของคัดสรร ดีมาก หนึ่งคือต้องการความสดใหม่ สองคือมันสามารถตอบโจทย์กับเลย์เอาต์ได้ ซึ่งเราตั้งใจออกแบบตัวหนังสือภาษาไทยที่ไปด้วยกันได้กับเลย์เอาต์สากลมากขึ้น” อนุทินอธิบายถึงผลของการเปลี่ยนแปลง แล้วหันมาถามเอาความเห็นกับ ศุภกิจ เฉลิมลาภ “คนในรุ่นปัจจุบันเปิดรับมากขึ้น แล้วก็สามารถอ่านอักษรภาพได้เข้าใจมากขึ้น โดยไม่ต้อง ตีความซํ้าอีก เช่นเห็นตัวที่คล้ายตัว K ก็เห็นเป็น ห ได้ง่ายขึ้น” ผู้คร่ำหวอดอยู่ในแวดวงการพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ฟอนต์มากว่า 10 ปี และหนึ่งในกำลังสำคัญในด้านเทคโนโลยีของคัดสรร ดีมาก เสริม
“เหมือนเราทำกับข้าว แล้วมีวัตถุดิบใหม่ๆที่เราไม่เคยใช้ในงานมาก่อน ทำให้กับข้าวของเรามีรสชาติอีกแบบหนึ่ง ก่อนหน้านี้มันอาจจะเป็นวัตถุดิบแบบที่เขาเคยคุ้นชิน พอมีวัตถุดิบประเภทใหม่เข้ามา มันก็เลยทำให้คนปรุงอย่างกราฟิกดีไซเนอร์ปรุงจนเกิดรสชาติใหม่ ที่จัดจ้านไม่คุ้นลิ้น” อนุทินเปรียบเทียบให้เห็นภาพแบบชัดๆ “แรกๆ อาจจะไม่คุ้นลิ้น แต่พอชิมไปเรื่อยๆก็คงเริ่มรู้สึกว่ามันอร่อยเหมือนกันนะ จนตอนนี้อาจจะถามหาด้วยซํ้า” ศุภกิจกล่าวเพิ่ม
เทคโนโลยีใหม่ในทศวรรษหน้าจะเปลี่ยนแปลงการทำฟอนต์ไปอย่างไรบ้าง เราโยนคำถามทิ้งกลางวง “พอทำฟอนต์ได้ง่ายขึ้นงานก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย เมื่อระบบเปลี่ยนจากการใช้ฟอนต์ระบบเก่าที่มันเป็น 1 Bit 256 ช่องในตัว เปลี่ยนเป็น 2 Bit ก็เลยกลายเป็น 60,000กว่าตัว คราวนี้ก็อยู่ที่ว่าเราจะใส่ลงไปมากน้อยแค่ไหน ก็กลายเป็นว่างานก็เพิ่มขึ้น อีกส่วนที่เพิ่มเข้ามาแต่ยังไม่ค่อยเยอะเท่าไหร่ก็คือ OpenTypeจริงๆ แล้วในหนึ่งฟอนต์มันสามารถมี ก ไก่ หลายๆ แบบ อาทิเช่น ในหนึ่งฟอนต์สามารถมี ก.ไก่ได้หลายแบบ ในบางฟอนต์มีเทคนิคเหล่านี้ แต่คนอาจจะไม่ค่อยสังเกตกัน”
เมื่อเอกลักษณ์พูดถึงความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีให้ฟังจบก็เล่าต่อว่าเขาเป็นอาจารย์ตรวจธีสิสให้กับนักศึกษา ซึ่งพบว่านักศึกษาอย่างน้อยปีละหนึ่งคนจะเลือกออกแบบไทป์ดีไซน์มาติดต่อกัน 5 ปีแล้ว คำถามว่าเด็กเหล่านั้นหายไปไหนจึงเกิดขึ้น “ตอนเรียนอาจจะมีความสนใจเรื่องไทป์ดีไซน์ แต่พอลงมือทำจริงๆ แล้วใจมันไม่ยาวพอ ก็เลยไปดีกว่า” อนุทินให้ความเห็นโดยยกคำว่าใจไม่ยาวพอจาก อ.มานพ ศรีสมพร ให้ฟัง แล้วก็เล่าอีกมุมให้เราได้รู้ “อีกประเด็นหนึ่งคือเมื่อออกมาเจอความจริงข้างนอกแล้วพบว่าตลาดมันไม่ใหญ่มาก ซึ่งเราทำตลาดอยู่ เลยรู้ขนาดของตลาดว่าใหญ่เท่าไหร่ มันอาจจะไม่มีพื้นที่พอสำหรับบริษัทอย่างคัดสรร ดีมาก อีกสัก10 ที่ เพราะตลาดไม่ได้ใหญ่มากขนาดนั้น พอเขาเรียนจบออกมา อยากทำงานด้านนี้ แต่ไม่รู้จะเลี้ยงตัวเองอย่างไร เลยอาจจะกลับไปทำกราฟิกดีไซน์ ซึ่งพอไปทำกราฟิกดีไซน์แล้ว ก็อาจจะไม่ยูเทิร์นกลับมาอีกเลยก็ได้”
ระหว่างทางการคุยอย่างออกรสมีคำว่า‘ความเสถียรของแบบ’ แทรกสะดุดหูขึ้นมา เอกลักษณ์รับอาสาอธิบายคำนี้ “เนื่องด้วยงานออกแบบไทป์ต้องใช้เวลาในการออกแบบมากพอสมควร ทำให้ราคาสูงขึ้นตามไปด้วย จึงทำให้ ลูกค้าคาดหวังค่อนข้างมากว่าเขาจะได้งานที่คุ้มค่ากับสิ่งที่เขาจ่ายไป เวลาที่เขาจะจ้างก็เลยไม่กล้าจ้างคนที่ไม่ค่อยมีประสบการณ์สักเท่าไหร่เพราะในเรื่องของไทป์ดีไซน์ก็มีเรื่องของเทคนิครวมอยู่ด้วย” ศุภกิจจึงเล่าเสริมว่า “ไฟล์ฟอนต์ที่เราทำไม่ใช่แค่ออกแบบหน้าตาแล้วจะเสร็จมันต้องเซ็ตอัพตัวฟอนต์ให้รองรับกับระบบทุกระบบได้ บางทีโปรแกรมเดียวกันแต่คนละ OS ก็ใช้การตั้งค่าที่แตกต่างกัน มันเป็นเรื่องที่ลึกลงไปมากกว่าการออกแบบ ถ้าเราทำอาหารกินเอง มีหมู มีผัก ก็หั่นๆ ผัดๆ ให้มันสุกก็กินได้ แต่ถ้าทำสำหรับขายก็ต้องทำให้ถูกปาก สะอาด มีอนามัย”
“มันไปเกี่ยวกับเรื่องของภาษาด้วย คนออกแบบต้องมีใจเป็นกลาง ต้องรู้ว่าฟอนต์นั้นข้ามเส้นของการอ่านได้ไปหรือยัง มันต้องรู้ความพอดี ซึ่งถ้าเปลี่ยนแปลงรูปแบบแบบกระทันหัน อาจจะทำให้คนอ่านช็อกเกินไป เราต้องทำในจุดที่ยอมรับได้ด้วย” อนุทินเสริมประเด็น
ระยะหลังมานี้ คัดสรร ดีมาก รุกคืบเรื่องการให้ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบไทป์มากขึ้น เห็นได้จากคอร์สเวิร์กช็อปและงานสัมมนา BITS MMX ซึ่งเป็นงานสัมมนาระดับอินเตอร์ในหัวข้อไทโปกราฟีครั้งแรกของเมืองไทย “ผมอยากให้มันเป็นระบบเปิด ไม่ใช่เป็นศาสตร์สนธยา ก่อนหน้านี้คนอาจจะมองว่าเป็นเรื่องของเทคนิคอย่างเดียว แต่จริงๆ แล้วเราจะบอกว่ามันเป็นเรื่องของการดีไซน์ที่ควรให้ความสำคัญกับสัดส่วน คุณภาพของการดรอว์อิ้ง การแก้ไขปัญหาของแบบให้สอดคล้องกับลักษณะงาน การได้มาซึ่งคอนเซ็ปต์ของฟอนต์แต่ละชุด และเอาต์ไลน์ มากกว่าเทคนิค ซึ่งถ้าเราเจอคนที่คลิกเราก็จะได้บุคลากรใหม่ๆ เพิ่มขึ้น คนที่เรามองหาอยู่คือคนที่ต้องมาด้วยชุดความคิดอีกกรอบความคิดหนึ่งซึ่งไม่ใช่ชุดเดียวกันกับ คัดสรรดีมาก แล้วเราคงจะรู้สึกว่าคนนั้นน่าจับตาและสดใหม่” อนุทินกล่าวถึงความตั้งใจในปีต่อๆ ไปของพวกเขา
