กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒
บทความเกี่ยวกับการออกแบบปรับปรุงนิตยสารดิฉัน และการอกกแบบชุดตัวอักษรใหม่สำหรับนิตยสารผู้หญิงคลาสสิคฉบับนี้ โดย ปิยพงศ์ ภูมิจิตร ตีพิมพ์ในนิตยสารอาร์ตโฟร์ดี ฉบับประจำเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๕๒
“Finding her Type” an article about redesigning one of Thailand's longstanding fashion magazine. Piyapong Bhumichitra looks at the new typeface of Dichan magazine and notes that magazine design really needs such special skills. This article published in February 2009 issue of art4d magazine.
Scroll down for English version of this article provided by art4d magazine.
-----» สำหรับผมเวลาที่มีโอกาสได้ใกล้ชิดดิฉันก็ตอนเข้าร้านตัดผมแถวมหาวิทยาลัย ไม่ใช่สมัยตัดทรงนักเรียนหัวเกรียนเขียว 3 ด้านแน่นอนที่จะได้เจอกับดิฉัน นอกจากอ่านเพลินๆพร้อม มองเศษผม ทั้งผมตัวเองและผมคนอื่น บางทีก็รำคาญ แต่เนื้อหาข้างในสนุกเกินว่าจะสนว่าผมใครที่ไหนมายุ่มย่ามกับดิฉัน ชอบอ่านบทสัมภาษณ์ของดิฉันเพราะคนถามและคนตอบคุยกันน่าฟัง ส่วนเรื่องชาวบ้านก็ต้องคอลัมน์ ‘ปลากัด’ หน้าหลังๆที่ชอบพลิกอ่านก่อนก็ ‘ยิ้มมังกร’ และที่สำคัญผมชอบดูภาพประกอบ ผลงานอาจารย์ที่เคยสอนตีพิมพ์แทบทุกปักษ์ไม่เคยขาด ลองคิดตามกันดีกว่าว่านิตยสารที่วางแผงอยู่ทุกวันนี้เหลือชื่อที่เป็นภาษาไทยอยู่กี่ฉบับ ลองนึกดูว่าชื่อคอลัมน์ บทความหรือชื่อเรื่องแต่ละเล่มที่ยังคงเป็นภาษไทยเหลืออยู่กี่มากน้อย นิตยสารที่คุณถืออ่านอยู่ตอนนี้ยังไม่ใช่ภาษาไทยเลยใช่ไหม
ดิฉันฉบับที่ 765 ในหน้าบ.ก.แถลงเพื่อทราบว่า นี่คือฉบับที่เริ่มมีการปรับโฉมใหม่ เป็น ‘ดิฉัน’ ใหม่ที่เปรี้ยวล้ำ ทันสมัย แถมกำชับเป็นอย่างดีว่าให้ลองเปิดดูทีละหน้า ถึงหน้าตาจะแปลกตาไปบ้าง แต่ทีมงานทุกคนทำทุกหน้าด้วยความรักผู้อ่านเหมือนเดิม โจทย์ที่ดิฉันมอบหมายให้นภธัช ลีรเศรษฐกร รับหน้าที่กำกับศิลปดูแลเรื่องการปรับปรุงหน้าตาดิฉันให้ทันสมัยขึ้น มีอายุน้อยลง แต่ยังคงความรู้สึกแบบดิฉัน ฟังดูยากแต่ก็น่าสนใจไม่น้อย นิตยสารที่อยู่มาสามสิบกว่าปี เดือนหนึ่งออก 2 เล่ม เล่มหนึ่ง 300 หน้า เดือนหนึ่งจะได้อ่านกัน 600 กว่าหน้า จะออกมาหน้าตาเป็นเช่นไร
นภธัชเริ่มต้นด้วยการจัดการกับโครงสร้างระบบกริดที่ขาดความชัดเจนไร้ระบบที่แน่นอน การหยิบเอารูปแบบศิลปะแบบ De Stijl ของศิลปินดังๆอย่าง Piet Mondrian หรือ Theo Van Doesburg มาใช้ เลยได้เห็นโครงสร้างและองค์ประกอบที่ใช้การตัดกันของเส้นตั้งและเส้นนอน สร้างพื้นที่สำหรับการวางรูปภาพและเนื้อหาในแต่ละหน้า ชื่อคอลัมน์ยังรักษารูป-แบบลายมือเขียนไว้เหมือนเดิมกับของเก่า
นอกจากการปรับระบบโครงสร้างของแต่ละหน้าขึ้นมาใหม่ ตัวอักษรภาษาไทยคือสิ่งที่คนอ่านจะเห็นได้บ่อยที่สุด หลังจากเสนอความคิดเรื่องการออกแบบชุดตัวอักษรขึ้นมาใหม่สำหรับดิฉันโดยเฉพาะแล้ว หน้าที่นี้ก็ถูกส่งต่อให้กับบริษัทคัดสรรร ดีมาก เป็นผู้รับผิดชอบออก-แบบชุดตัวอักษรภาษาไทยขึ้นใหม่
แนวคิดของนภธัชต้องการให้ชุดตัวอักษรนี้ถอดแบบมาจากหัวดิฉันที่เป็นงานออกแบบ lettering ของภานุ อิงควัต หัวดิฉันนั้นใช้เส้นตั้งที่ตรงและเส้นนอนที่นูนโค้งทั้งด้านบนและด้านล่าง ปัญหาที่อนุทิน วงศ์วรรคกรและ เอกลักษณ์ เพียรพนาเวช นักออกแบบตัวอักษรของคัดสรรดีมาก พบก็คือ ถ้าตั้งใจยึดแบบให้เหมือนกับหัวนิตยสารทุกประการแล้ว ชุดตัวอักษรที่ต้องนำไปใช้ ทั้งเป็นตัวหัวเรื่อง ตัวนำ และตัวโปรยอาจทำให้ดิฉันกลายเป็นนิตยสารว่าด้วยเรื่องของเทคโนโลยี
คัดสรรดีมาก จัดการผสมลักษณะอักษรแบบไม่มีเชิงของไทย (Sans Serif) เข้าไป และทำการตัดทอน ปรับเปลี่ยนให้โครงสร้างของตัวอักษรเป็นแบบเส้นเท่า (mono line) พอพัฒนามาจากหัวดิฉัน เลยเกิดทั้งเส้นตั้งและเส้นนอนที่เป็นเส้นเท่ากันจำนวนมาก พวกเขาตั้งใจเก็บความโค้งของเส้นนอนให้ใกล้เคียงกับหัวที่ภานุออกแบบไว้ เพื่อลดความแข็งกระด้างจนเกินงามและอย่างที่บอกไปแล้วว่าถ้ายึดตามสัดส่วนเดิมจะทำให้ชุดตัวอักษรที่ออกมากว้างเกิน เวลาอ่านต้องลากสายตายาวไป แถมเปลืองหน้ากระดาษเวลาพิมพ์อีกต่างหาก
ชุดตัวอักษรของ ‘ดิฉัน’ ทำออกมาสอง น้ำหนัก เป็นแบบที่บอบบางมากกับบอบบางน้อย แถมด้วยการพัฒนาระบบตัวเลขทั้ง อารบิกและเลขไทยให้รับกับตัวเลขบอกฉบับที่บนปกหน้า รวมไปถึงไอคอนตอนจบคอลัมน์ ที่เป็นรอยจูบก็จัดให้เป็นไฟล์ฟอนต์เพื่อความสะดวกเวลาใช้งาน
หลังจากได้ชุดตัวอักษรจากคัดสรรดีมาก และลองใช้จริงกับการจัดหน้าตาดิฉันแล้ว นภธัช คิดว่าปัญหาอย่างเดียวของการใช้ชุดตัวอักษรนี้คือความไม่มั่นใจเวลาคนจัดหน้านำไปใช้
ถึงตอนนี้งานของนภธัชยังไม่จบ สำหรับฉบับแรกที่ปรับโฉมให้ดิฉันนั้น คงได้ทั้งเสียงวิจารณ์ทั้งบวกและลบ งานต่อไปคือต้องคอยประคองดิฉันไปอีก 5-6 เล่ม ทั้งให้คำปรึกษาเมื่อเกิดปัญหา สิ่งที่คิดไว้จะใช้งานจริงได้ดีแค่ไหน ถ้าไม่ดีก็ต้องปรับไปพร้อมๆกับฝ่ายศิลป์ของดิฉัน
ผมคงบอกไม่ได้ว่าโฉมใหม่ของ ‘ดิฉัน’ ดีหรือแย่กว่าของเดิมที่เคยเป็นมา ตัวอักษรชุดใหม่ ทำสวยดวงตาผู้สูงอายุแค่ไหน โอกาสดีที่ได้ใกล้ชิดกับดิฉันอีกครั้งก็ตอนได้ยินว่า ดิฉันจะปรับโฉมใหม่พร้อมชุดตัวอักษรของตัวเอง มันเป็นเรื่องดีแค่ไหนที่ดิฉันจะเป็นแบบอย่างให้นิตยสารอีกหลายหัวบนแผงหันมาใส่ใจกับราย-ละเอียดสำคัญพวกนี้ ถ้าคุณมีโอกาสได้อ่าน ‘ดิฉัน’ ฉบับต่อไป โปรดระลึกไว้ว่านอกจากทีมงานของ ‘ดิฉัน’ แล้ว ยังมีนักออกแบบอีกหลายชีวิตที่อยู่เบื้องหลังหน้าตาของ ‘ดิฉัน’
-----» My familiarity with Dichan comes from the times I have had my hair done at a shop near the university. Don’t get me wrong, I’m not talking about a school-style crew cut, of course. Rather than watching my precious strands snipped and lying stranded on the floor amid the shavings from other customers’ scalps, my time at the hairdresser’s is spent diving into the regular features of Dichan that I enjoy the most. I like the ebb and flow of the more interesting interviews, and the gossip in the ‘Fish Bites’ column. Among the later pages, ‘The Dragon’s Smile’ is entertaining as well. And, I have an especially tender spot for the illustration work by one of my university professor. Of course, I don’t miss a single issue.
Just consider how many publications, of all the magazines on the stands, or of all the columns and headings in the magazines, have a Thai name like “Dichan”. What about the one you are holding right now?
The Editor’s Page of Issue no. 765 of Dichan announces a major facelift for the magazine. This is a newer, cooler, more modern Dichan, urging readers to look for themselves on each page and notice the difference, but the care and concern that the editorial team has for their readers has not changed at all. The challenge handed to Noppatad Leera-settakorn as the Art Director, was to give the magazine a thoroughly modern ‘look,’ a rejuvenation treatment if you like, without losing the ‘feel’ of being Dichan. It sounds hard, but interesting; how do you accomplish this with a magazine that has been going strong and long for over thirty years, twice a month, 300 pages per issue, or 600 pages per month?
Noppatad set off by tackling the ambiguous and unclear grid system. In its place, he adopted the artistic format of De Stijl, exemplified in the work of Piet Mondrian or Theo van Doesburg. By laying out a new format of intersec-ting vertical and horizontal lines, he was able to create new space for pictures and text on each page. The column titles were kept as before, with flowing hand-written rather than typed text.
Next to the new grid structure, the other most prominent feature of the redesigned version of the magazine is the new fonts. After discussing the possibility of designing a whole new font exclusively for Dichan, this assignment was given to Cadson Demak, a Thai type design firm.
At first Nopaptad wanted to use the same typeface from which the title ‘Dichan’ itself was taken, originally designed by Panu Ingavata a few decades ago. This ‘Dichan’ lettering stand upright, with the horizontal lines bulging upwards and downwards. The comment from Cadson Demak’s designers, Anuthin Wongsunkakon and Ekaluck Paenpanawate was that if the same style was followed slavishly throughout, Dichan may look as if it belonged in the technology section of the newsstand.
Cadson Demak decided on a hybrid approach, employing a Thai Sans Serif font, and simplifying it into mono line typeface. Developing the design out of the ‘Dichan’ masthead, a large number of vertical and horizontal strokes turned out to be such austere lines. The horizontal lines retained the bulges that Panu had given to reduce the stiffness of the script, but the original proportions of the masthead were adjusted to avoid overly wide letters that would make too long a text line.
Finally the new Dichan font was designed in two ‘weights’, slim and hefty. It includes a set of numerals, both Arabic and Thai, which is the same typeface as the ones used for the issue number on the cover. A lip print graphic, an end-of-article icon, is also modified into picture font format.
With the publication of the first ‘new’ version of Dichan, he had to encounter a storm of comments, both positive and negative. His next task was to shepherd the magazine through the next 5-6 issues and provide advice whenever problems arose. Many matters that he thought would be fine turned out to need adjustment by both himself and the art department of the magazine.
I cannot say whether the new version of Dichan is better than the old one or not, or whether the special font now in use can satisfy loyal readers. I had yet another opportunity to familiarize myself with Dichan when I heard that the magazine was about to get a new look and a new typeface. One thing is certain: many more magazines on the newsstand will begin to wonder whether they need facelifts too. The next time you read Dichan, remember, at least, that besides the team at the magazine there are many more designers working behind the scene to make your favourite magazine look even better.
☑ สามารถหาภาพเพิ่มเติมเกี่ยวกับงานออกแบบชุดนี้ได้จาก คัดสรรดีมาก ดีสทริบิวชั่น
